Duikongeval in Safaga
Bert Schreurs, brandweer Oost-Souburg

Dit verslag gaat over een dodelijk duikongeval, gebeurd in de Rode Zee. Een verslag met als doel het voorkomen van nieuwe ongevallen en het wegwijs worden in de hulpverlening van Egypte.

Op de bewuste oktoberdag was het stralend weer. Geen wind en een vlakke zee. Een groep van 15 duikers was aan boord van een speciale boot waar vanaf gedoken werd. We hadden de indruk dat er enkele personen bij waren die wel over Dive Master papieren beschikten, maar niet over voldoende ervaring. De 15 duikers waren verdeeld in 4 Nederlanders en 11 Duitsers.

Twee duitse vrouwelijke Dive Masters hadden we die morgen zien duiken op 15 meter diepte bij een koraalrif. Ze doken de gehele tijd hand in hand. Wat volgens mij een gevoel van veiligheid geeft maar ook een gebrek aan ervaring is. In de middag dook de gehele groep op een rif waar  gemakkelijk tijdens de duik rondgezwommen kan worden. Bij aanvang van de duik waren wij de enige aanwezige boot. Onder en achter de boot was een mooie koraaltuin te bewonderen.

De bodemdiepte was maximaal 15 meter in de koraaltuin. Tijdens de duik was er een tweede boot bijgekomen. Deze lag met een lange lijn achter onze boot, ongeveer 30 meter lang. De boot zelf had een lengte van 25 meter. Aan het einde van de duik zagen we de duitse dames op een diepte van ongeveer 10 meter onder de boot door zwemmen, in de richting van de tweede boot die boven de koraaltuin lag. We hadden de indruk dat ze de koraal tuin aan het bekijken waren. Terwijl wij de gebruikelijke veiligheidsstop maakten zagen we dat één van de dames met een ondersteunende kopgreep aan boord werd gebracht. Ons van nog geen kwaad bewust dat er iets ernstigs gebeurd kon zijn. Het waren leden van een duikclub en ze zouden ook nog enkele oefeningen doen... Als ik na de veiligheidsstop aan boord kom word er gezegd dat er problemen zijn op de tweede boot. De bemannig is in paniek en er zou een reanimatie aan de gang zijn. Aangezien ik bij een hulpverlenende instantie werk, ben ik naar de andere boot gezwommen om te kijken of ik hulp kon bieden. Op het zwemplatform lag het slachtoffer. Ze had helemaal geen kleur op de lippen en er was geen pols en ademhaling. Tijdens de reanimatie vroeg ik wat er gebeurd was om iets meer inzicht in de situatie te krijgen.

Het slachtoffer was samen met haar buddy aan de oppervlakte gekomen en daar hebben ze samen nog het trimvest opgeblazen zodat ze bleven drijven. Daarna hebben beide duiksters nog om hulp geroepen. Het slachtoffer is toen met het gelaat in het water terecht gekomen en de tweede duikster is in paniek naar de eigen boot gezwommen. Door een snelle reactie van één van de mensen aan boord van de tweede boot werd het slachtoffer aan boord getild. Daar dacht men in eerste instantie dacht dat ze zuurstoftekort had. Men heeft getracht zuurstof toe te dienen. Iets later is er gestart met de reanimatie. Na ongeveer 20 minuten reanimeren leek het hopeloos.

Het was duidelijk dat er hulp moest komen. De inheemse bemanningen van beide boten wisten niet of ze van voren of achteren leefde. Er was nog geen contact met de wal geweest. Na lang aarzelen hebben ze verbinding gezocht en gekregen met de duikbasis. Aan boord van de tweede boot was een rubberboot met buitenboordmotor. Er werd gevraagd of dat bootje snel was. Er zat 40 pk op en was ruim genoeg voor de hulpverlening.
We konden de kust goed zien. De vraag was of we daar aan de wal konden komen om daar een ambulance en een dokter te bereiken. Alle twee de vragen werden positief beantwoord. Het zou 8 minuten varen zijn. Dus was de keuze niet moeilijk. Het slachtoffer werd in de rubberboot getild en we voeren naar de kust toe. Op het moment dat we de kust bereikten gaf de Egyptenaar aan dat we hier niet aan de wal konden gaan.
Ook een ambulance was in heide en verre niet te bekennen. Alles bij elkaar waren we al 55 minuten bezig met de reanimatie. Eén van de duitse hulpverleners bleek ook een i.c. verpleegkundige te zijn. Aangezien ik zelf al 15 jaar werkzaam ben bij een ambulancedienst zijn we alles eens op een rijtje gaan zetten. Intens bleek, geen kleur op de lippen, beademing is niet mogelijk, in welke stand je het hoofd ook hield. Er was geen lucht in de longen te krijgen! Bij het begin van de hulpverlening stond er roze schuim in de mond. Dan komt er ook nog eens bij dat je heel ver van de bewoonde wereld bent. Na een uur reanimeren hebben we besloten te stoppen. We waren uitgeput...

We hebben rechtsomkeer gemaakt en zijn naar de boot terug gevaren om het slachtoffer aan boord te brengen. Bij aankomst bij het hotel stonden diverse instanties al op ons te wachten. Een dokter, de lang verwachte ambulance, de politie, de kustwacht, de directie van het hotel en de leiding van de duikschool. Voor mij was de hulpverlening hier afgelopen  maar voor de duitse groep begon nu nog een vervelende periode. Het zwaarste is het thuisfront inlichten na de officiële doodverklaring door een dokter.

Wat voor lering kan je hier nou uit trekken?
Vertrouw op je gezonde verstand en zet  voor vertrek alles goed op een rij. Zorg dat je in het land waar je te gast bent het telefoonnummer van de ambassade weet. Zorg er natuurlijk voor dat je de telefoonnummers bij je hebt van de hulpdiensten, een dokter en de decokamer. Met een mobiele telefoon kan je voor de kust van Egypte heel lang en ver op zee blijven bellen. Zorg ervoor dat je de gegevens bij je hebt van je groep waar je mee op pad gaat. Leg een dossier aan met gegevens zoals geboortedata, bloedgroepen, eventuele medicijnen, telefoonnummers van thuis, verzekeringen, huisartsen en eventuele ziektebeelden.
Waarom? Het antwoord is heel eenvoudig. Aan boord van een boot moet je toch zelf de eerste klap uitdelen, je moet voor enige tijd selfsupporting zijn. Van de ambulancedienst in Egypte hoef je jezelf niet te veel voor te stellen. Zijn zitten op het niveau dat de Nederlandse diensten in de jaren vijftig hadden. Het ziekenhuis bij de haven in Hurghada is wel op hoog niveau. 

Na het schrijven van dit stuk heb ik de juiste oorzaak van het ongeval vernomen. In Duitsland is er obductie verricht door een patholoog-anatoom in samenwerking met een duikerarts van de Duitse marine.  Het slachtoffer heeft een opstijging gemaakt van ongeveer 10 meter diepte en voelde zich tijdens de duik onbehagelijk. Ze heeft volgens de duikcomputer een te snelle opstijging gemaakt maar heeft verzuimd uit te ademen. Daardoor heeft ze een longoverdruk gehad. Ze is nog bij machte geweest om hulp te roepen en wilde naar de dichtst bijzijnde boot zwemmen. Door het versnellen van haar hartslag is er lucht in de bloedbaan gekomen, en daardoor in de hersenen. Dat was haar fataal...