De afgelopen week was hectisch binnen Brandweer Nederland... Misschien wel één van de meest hectische weken uit de geschiedenis van de brandweer. Al maanden waren er spanningen over de nieuwe af te sluiten gemeente-cao waarin onder andere het Functioneel Leeftijds Ontslag bij de brandweer ter discussie stond. Plaatselijke stakingen, protestacties, met regelmaat werd het journaal brandweerrood gekleurd. Afgelopen week kwam het tot een escalatie, toen het principeakkoord eenieder onder ogen kwam...

Ik neem net Nora-Louise, het kersverse dochtertje van mijn collega Aloys in mijn armen als Peter, een andere collega, de huiskamer in komt lopen van het knusse boerderijtje van Aloys. "Hebben jullie het al gehoord, er schijnen koppen met spijkers geslagen te zijn over de Cao" Natuurlijk vragen we gelijk wat er voor ons gaat veranderen, wat precies de afspraken zijn. Maar dat heeft ook Peter nog niet gehoord.
Als ik een uurtje later thuis kom ga ik gelijk op internet op zoek naar eventueel nieuws. Ik heb niet veel haren meer op mijn kop, maar de haren die ik heb gaan acuut overeind staan als ik het principeakkoord aantref op de site van de vakbonden. Ik lees het verhaal drie keer, en kom tot conclusie dat ik misschien nog maar negen jaar bij de brandweer heb!

Wat is namelijk het geval, in de nieuwe opzet is sprake van een zogenaamd "loopbaanbeleid" dat bepaald dat een brandweerman na twintig jaren in de uitruk herplaatst moet worden op een andere baan! En ik ben al bijna elf jaar beroeps, dus... Er staat wel een regeltje in dat je misschien een paar jaartjes langer mag indien je medisch geschikt bent en dat met de werkgever overeen kan komen. Dan moet je je baas ook maar net mee hebben.... Dag zekerheid! Ik voel de moed in mijn schoenen zakken, ik wil verdomme brandweerman zijn voor het leven!

Ik ben nog maar net klaar met lezen als de telefoon gaat. Collega Paul aan de lijn, waarmee ik samen in het "ondernemingsraadje" zit van de brandweer. "Heb je het al gehoord?" vraagt hij, waarop ik alleen maar kan antwoord; "Ja, het is mooi shit allemaal"
Paul vraagt me of we ons moeten beraden op acties, hoe we hiermee om moeten gaan, wat de reactie van de Helmondse brandweer hierop moet worden. Ik beloof Paul naar de kazerne te komen om uit te stippelen wat we gaan doen.

Op de kazerne aangekomen is iedereen in mineur, er hangt een stemming die ik binnen ons, toch wel zeer gemotiveerde beroepskorps nog nooit heb geproefd in al die jaren. Paul en ik besluiten dat we alle beroepscollega's maar bij elkaar moeten roepen, en dat we moeten trachten iemand van de vakbond erbij te krijgen die ons kan uitleggen hoe we het akkoord kunnen lezen en hoe ze er in hemelsnaam toe gekomen zijn. Tot tegen middernacht zijn we druk iedereen te bellen, en contact te krijgen met de vakbond.

De volgende ochtend moet ik een collega even helpen te verhuizen. Normaal is dat één groot feest vol grappen en grollen, maar nu kunnen we maar over één ding spreken, de situatie waarin we zijn beland. Ook Peter, die we aan het helpen zijn, heeft er geen goed woord voor over, ondanks het feit dat hij volgend jaar gewoon met pensioen gaat. Hij heeft namelijk al meer dan twintig jaar bij de brandweer erop zitten.

Rond negen uur belt Paul op mijn GSM. "Paul Marijnissen van de FNV-bond komt om half vijf een uiteenzetting geven over het akkoord"
Snel nemen we contact op met collega-korpsen zoals Eindhoven, Tilburg, Venlo en Roermond en nodigen ze uit ook bij de bijeenkomst aanwezig te zijn. Ons leslokaal zit dan ook tot de nok vol als om half vijf Marijnissen arriveert.

De uitleg van Marijnissen is helder, hij heeft duidelijk meer met dit bijltje gehakt. Hij snapt onze situatie, maar is bang dat er weinig meer te veranderen is aangezien de vakbonden en de Vereniging Nederlandse Gemeenten al een principeakkoord hebben getekend. "Waarom hebben jullie dat akkoord getekend, jullie hebben ons gewoon verkocht" is natuurlijk één van de veel gehoorde vragen die er meestal op emotionele wijze uitkomen. Marijnissen is stellig, we kunnen springen wat we willen, er is waarschijnlijk niets meer tegen te doen. Ook al zou hij zelf ook een ander verhaal willen vertellen, hij kan niets anders dan ons achterlaten in een zeer sombere depressieve sfeer.

s'Avonds is er een bijeenkomst in Utrecht van het comité dat de bonden moest adviseren, en waarvan de adviezen gewoon in de wind geslagen zijn. Zo veel mogelijk vertegenwoordigers van de beroepskorpsen uit den lande worden gevraagd onmiddellijk naar Utrecht te komen. Samen met Paul vertrek ik gelijk na de uitleg van Marijnissen naar Post Oost van de Utrechtse brandweer, alwaar de bijeenkomst plaats vindt. Na ongeveer heel Utrecht gezien te hebben, en nadat Paul door mijn rijstijl half onder de melk zit die hij eigenlijk probeerde op te drinken, arriveren we nog net op tijd op Post Oost. Het leslokaal van de post zit afgeladen vol, de sfeer is grimmig. Cor en Wim van Amsterdam en Ap van Rotterdam zitten de vergadering voor. En dat ze echt uit deze steden afkomstig zijn, daar valt niet aan te twijfelen getuige het onvervalste dialect. Om nog maar niet te spreken over het Limburgs, Twents, Brabants en Zeeuws dat deze avond te horen is. De grootste familie van Nederland is samen in Utrecht!

Doel van de bijeenkomst is Peter Wiechmann, de man van de FNV-bond een niet te misverstaan standpunt van de brandweer mee te geven. De regel over het loopbaanbeleid, de twintig dienstjaren, moet eruit. Dat we langer zullen moeten doorwerken is eenieder allang duidelijk, alhoewel we het hier natuurlijk ook niet mee eens zijn. Maar dat is nou eenmaal een gepasseerd station. Maar één ding staat vast, brandweerman is voor het leven!
Ook krijgt Peter de mededeling mee dat overgegaan zal worden tot harde acties. Afgesproken wordt dat ieder korps daar op zijn eigen manier invulling aan zal geven, een deel van de korpsen kiest voor de ondertussen landelijk bekende "snelwegactie"

Op de terugweg naar Helmond praten Paul en ik over de opties die wij hebben. De jongens van de grote korpsen hebben ons een duidelijke boodschap omtrent acties meegegeven. "Grote korpsen pakken de grote kastanjes uit het vuur, de kleine korpsen de kleine kastanjes, als die namelijk de grote pakken verbranden zij hun fikken" werd ons in onvervalst Amsterdams meegegeven.

Terug in Helmond praten we met de dienstdoende ploeg over de mogelijkheden. Aangezien wij geen belangrijke snelwegen in ons gebied hebben om te blokkeren, alleen een weg van Helmond naar Eindhoven, is ons al snel duidelijk dat een snelwegactie op landelijk niveau van ons uit niets zal bijdragen, lokaal zullen we er meer last van krijgen met de bevolking dan dat het landelijk iets bijdraagt. Dus is dat geen optie. Maar wat dan, ziekmelden? Ook dat geeft in een klein korps meer ellende dan dat je er landelijk iets mee doet. En we helpen ons commando er mee in de problemen, dat duidelijk achter ons staat. Dus, dan het hele personeel maar weer samen laten komen en kijken wat we kunnen betekenen om solidair te zijn met de rest van het land.

De volgende ochtend, donderdag,  ik moet naar mijn werk, is al uitgebreid in het nieuws dat diverse korpsen de snelweg blokkeren. De eerste reacties vanuit politiek Den Haag komen al binnen, dus het valt op. Ik heb de laatste dagen best wel veel nagedacht over het effect van deze acties. Het geeft veel ellende voor de medeweggebruiker die misschien wel een belangrijke afspraak of examen heeft. Dat snap ik goed. Als ze bij mij de vuilnis tien weken niet ophalen wordt ik ook pissig zonder mezelf af te vragen wat er aan de hand is. Maar ik denk dat het ons laatste redmiddel is om ons te laten horen, en horen doe ze de brandweer! Ik kan me dan ook alleen maar solidair tonen met dit soort acties, deden meer beroepsgroepen dat maar eens, zodat ons geweldige kabinet het land niet onder onze kont afbreekt!

In de ochtend moet ik naar het gemeentehuis voor een vergadering van de gemeentelijke ondernemingsraad. De media meldden op dat moment dat de brandweer boos is omdat ze langer moet doorwerken, over het loopbaanbeleid wordt niet gesproken. Uiteraard stuit ik gelijk op veel onbegrip op het gemeentehuis, maar wanneer ik uitleg wat er precies aan de hand is, vallen de monden open. Het brengt Pieter, die er ook bij is, en mij op het idee om via de "everyone"functie alle ambtenaren middels de mail te informeren wat er precies speelt en om "nee" te stemmen tegen het akkoord. Van de 190.000 personen die namelijk moeten stemmen over het akkoord zijn er maar slechts 4000 in dienst bij de brandweer, voor de gemeenteambtenaren hangt er een loonsverhoging aan, dus dan weet je wel waar het op af gaat...

In de middag stel ik samen met Paul een mailtje samen dat we rondsturen door de gemeente. Vrijwel onmiddellijk komen er veel begripvolle reacties terug, die ons aanmoedigen trachtten er een landelijke actie van te maken. We sturen ons mailtje richting het landelijk actiecomité, andere gemeenten, het forum op de brandweerpagina en de media, die links en rechts ook ons bericht begint over te nemen.

De volgende dag, vrijdag,  ben ik weer vrij en spreek met Paul en Pieter af al het beroepspersoneel bij elkaar te roepen voor een te beraden actie die moet gaan plaatsvinden op de maandag die is uitgeroepen tot landelijke actiedag. We besluiten met z'n allen samen te komen op zaterdagmiddag om één uur. Terwijl ik door vele andere korpsen uit het land gebeld wordt met allerlei informatie wonen Paul en Pieter een tweede vergadering bij van het actiecomité in Utrecht. Hieruit komt dat er een kans bestaat dat de V.N.G. en de vakbonden misschien weer aan de tafel gaan zitten. Ondertussen breken in het hele land nog steeds ziekmeldacties uit, wordt er weer langzaam gereden op de snelweg en worden diverse gemeentehuizen en brandweerkazernes bezet.

De zaterdag brengt in de ochtend weinig verandering, nog meer acties, zowel hard als ludiek. In Helmond hebben we ondertussen ook al een dag of drie amper nog iets gedaan. Het personeel wordt met rust gelaten, het is voor eenieders gemoedsrust goed een eigen invulling te geven aan al de ellende.
Ik heb vandaag weer dienst, precies tijdens het eten worden we gealarmeerd voor brand in een slooppand. We rukken gemiddeld een keer of vier per dag uit, en het lijkt er op dat de alarmcentrale precies weet wanneer we zitten te eten, want uniek is alarm onder het eten niet. Een schuur achter het slooppand staat volledig in brand, overslag op een bewoonde woning ernaast dreigt, maar dat weten we te voorkomen.
De reactie van de eigenaar, "ik ben blij dat jullie niet staken" spreekt boekdelen. Ik leg de man uit wat er bij ons precies speelt en ook hij snapt onmiddellijk waarom de brandweer totaal oververhit is geraakt.

Terug op de kazerne zijn ondertussen alle collega's gearriveerd en samen beraden we een plan voor een ludieke actie op de maandag. Het is de bedoeling dat we vanaf maandagochtend 08:00 een nieuwe kazerne hebben, namelijk het Kasteel in het centrum van Helmond. Onder het mom van kwaliteit naar kwantiteit, terug in de tijd! proberen we de ambiance van het kasteel aan onze actie te passen. Het is de bedoeling om landelijke aandacht te krijgen voor onze ludieke actie en zo uit te leggen wat er nou precies speelt bij de brandweer, iets wat de media op zaterdag nog steeds niet doet. De NOS hapt meteen al toe en neemt mij zaterdagmiddag voor het Radio 1 Journaal een interview af over hetgeen wat er nou precies aan de hand is. We krijgen meteen al veel sympathie van de luisteraars.

Nog dezelfde dag krijgen onze plannen grootse vorm, en lichten we zo ongeveer heel medialand in waarop de nodige respons komt. We zullen een autobrand uitbeelden die maar niet uit wil, omdat een deel van de ploeg te onervaren is, een ander deel druk is met leren voor de volgende baan en de rest gedemotiveerd omdat het voor hen bijna einde brandweerloopbaan is. We denken goed na hoe één en ander duidelijk te visualiseren voor de media, maar dat is met dat stel toneelspelers bij ons niet zo'n probleem. Tussendoor werk ik snel een pizza naar binnen, maar als ik nog maar één partje op heb gaan we er weer uit, voor een ongeval dit keer. Eten is mij vandaag niet gegund! Nog voor middernacht weten we precies hoe we onze acties uit zullen voeren.

Ondertussen wordt op sommige zenders steeds duidelijker uit de doeken gedaan wat het probleem is. Geen ervaren mensen meer in de ploeg omdat iedereen na twintig jaar al verdwijnt. Ervaring en nuancering van ouderen zijn o zo belangrijk binnen een brandweerploeg. Maar ook het moeten wisselen van baan, dus weer opnieuw beginnen met alles is voor velen natuurlijk onbespreekbaar, om nog maar niet te praten over toeslagen die binnen vier jaar na de brandweerloopbaan worden afgebouwd. Ik zou bijvoorbeeld maar 1300 Euro in de maand overhouden, een terugval van zowat 400 euro.

Op de zondag neemt de C-ploeg van ons het stokje over met het uitwerken van ons plan. Ook vandaag klinken er weer verschillende namen van korpsen in den lande waar de "FLO-griep" is uitgebroken.

Rond het middaguur zijn er plotseling berichten dat er weer overleg is tussen de vakbonden, het V.N.G. en de brandweer. Tegen de avond komt vanuit Amsterdam het verzoek onmiddellijk naar hen toe te te komen met een vertegenwoordiging van ons korps om een aanpassing in het akkoord te bespreken. Paul en Roland gaan er dit keer op af. Ik bereid ondertussen een mail voor om onze "kasteel"actie voor de media te annuleren, zodat ik het bericht alleen nog hoef te verzenden als de acties beëindigd zouden worden.

Rond 22:00 komt het verlossende telefoontje dat er tot een overeenstemming tussen de partijen is gekomen en dat de acties worden afgeblazen. Dat hebben wij weer, krijgen we eindelijk een kasteel als brandweerkazerne...

Uit het akkoord is gekomen dat al het zittend personeel met meer dan twintig dienstjaren gewoon met 55 jaar met pensioen mag, dat personeel met minder dan twintig dienstjaren gewoon brandweerman mag blijven tot aan het pensioen, en dat het aantal jaren dat je per 1 januari in dienst bent bepaalt op wat voor leeftijd tussen 55 en 59 je met pensioen mag. En nieuw personeel, zoals ik begrijp, mag toch maar twintig jaar bij de brandweer blijven werken voordat ze herplaatst worden. Dus toch een uitholling van de brandweer in de toekomst? De tijd zal het leren...

Het einde van een enerverende uitputtende week...

Actiecomité en alle anderen van de diverse korpsen uit het land, bedankt voor de inzet!